Blog
Enkel artikels over 'de veerle'. Toon alles
Een zilveren denier uit middeleeuws Brabant
Artikel in Heemkundig tijdschrijft De Veerle
1 juni 2026
Elk kwartaal schrijf ik een artikel voor De Veerle, het tijdschrift van Heemkring Ter Ham Steenokkerzeel. In het lentenummer van 2026 verscheen dit stuk over een van mijn mooiste recente vondsten.
Tijdens een zoektocht met mijn metaaldetector in Steenokkerzeel dook er iets op ik maar zelden vindt een zilveren denier uit de dertiende eeuw. Amper 11 millimeter groot, een halve gram zwaar, maar met een verhaal dat tot in de diepste lagen van onze lokale geschiedenis reikt.
Het muntje werd geslagen in Leuven onder Hendrik III, hertog van Brabant tussen 1248 en 1261. Op de voorzijde een schild met een links klimmende leeuw en het opschrift H.DVCIS, op de keerzijde het Brabantse kruis met de letters B A S T, vermoedelijk de initialen van de muntmeester. Het stuk werd gedetermineerd als type G46 in de classificatie van Hugo Vanhoudt, de standaardreference voor Belgische munten.
Zo'n denier was in zijn tijd alledaags geld. Je kocht er tien eieren mee, of een halve kip. Een heel varken kostte al gauw vierentwintig deniers. Omdat wisselgeld zeldzaam was, knipte men de zilveren muntjes gewoon in tweeën of vieren. In 1266 nam de grotere "groot" het stokje over, en zo markeert dit muntje letterlijk het einde van een tijdperk.
Wat dit stuk extra bijzonder maakt: de wereld waarin het circuleerde was exact dezelfde als die van de vroegste heren van Steenokkerzeel. Op het huidige voorplein van Kasteel Ter Ham stond toen al een stenen kasteel, bewoond door de Berthouts, vazallen van de hertog. Of dit muntje ooit in hun handen was? We weten het niet. Het zou zomaar kunnen.
En dan is er nog de link met Primus pils. De man op het muntje is Hendrik III. Zijn zoon Jan I van Brabant groeide uit tot een van de meest geliefde hertogen in onze geschiedenis, en gaf in 1975 onrechtstreeks zijn naam aan het bekende pilsbier van Brouwerij Haacht. Of Jan I ook de echte inspiratie was voor Gambrinus, de legendarische bierkoning, blijft historisch onbewezen. Maar het verhaal is te mooi om niet te vertellen.
Het volledige artikel vind je hieronder: